Chiński uniwersytet powiązany z armią kupił w październiku dwa zaawansowane układy Nvidia H200, choć od lat figuruje na amerykańskiej liście podmiotów objętych ograniczeniami eksportowymi. Informację podała agencja Reuters na podstawie publicznego rekordu zakupowego. Sprawa wychodzi na jaw w chwili, gdy szef Nvidii Jensen Huang znalazł się pod silną presją polityczną w Waszyngtonie.

Co dokładnie kupiono

Northwestern Polytechnical University z Xi’an należy do grupy elitarnych uczelni znanych jako „Siedmiu Synów Obrony Narodowej”. Prowadzi badania związane z wojskowymi samolotami, rakietami i satelitami. Z dokumentu z 21 października opublikowanego na stronie uczelni wynika, że dwa układy H200 kupiono dla tamtejszej szkoły zarządzania za 874,7 tys. juanów, czyli około 123 tys. dolarów.

Sprzęt nie trafił do uczelni bezpośrednio od Nvidii, tylko za pośrednictwem firmy Shaanxi Bosuan Network Technology. Według rekordów przetargowych uczelnia w tym roku zawarła też pięć umów na wynajem mocy obliczeniowej od chińskich firm, co dało jej dostęp do układów H200 i innych wydajnych procesorów Nvidii.

Czarna lista, która nie zamyka drogi

Amerykański Departament Handlu umieścił uczelnię na tzw. Entity List w 2001 roku, powołując się na podejrzenia o udział w proliferacji rakiet oraz na prowadzone badania wojskowe. W 2019 roku restrykcje zaostrzono: wnioski o licencje na eksport kontrolowanych technologii do tej uczelni co do zasady się odrzuca.

H200 to jeden z najmocniejszych układów Nvidii do trenowania i uruchamiania zaawansowanych systemów AI, a jego eksport wymaga zgody USA. Administracja Donalda Trumpa od stycznia dopuszcza sprzedaż części takich układów do Chin, ale rozstrzyga to indywidualnie i nie znosi osobnych zakazów dla podmiotów z czarnej listy.

Reuters przejrzał 26 chińskich rekordów zakupowych i korporacyjnych z tego roku. Wynika z nich, że uniwersytety i instytuty badawcze, część z bliskimi związkami z przemysłem zbrojeniowym lub badaniami wojskowymi, kupują objęte ograniczeniami układy Nvidii albo wynajmują usługi obliczeniowe oparte na nich, korzystając z krajowych dostawców.

Kłopoty Jensena Huanga

Doniesienia o zakupach nakładają się na kryzys wokół szefa Nvidii. Po publikacjach medialnych o jego bliskiej relacji z Alice Huang, byłą menedżerką singapurskiej firmy z branży centrów danych, oskarżaną o pracę dla chińskiego wywiadu, senator Kevin Cramer z Komisji Bankowej Senatu wezwał Huanga do ustąpienia ze stanowiska. Argumentował, że ryzyko szantażu jest zbyt duże przy tak wrażliwych technologiach.

Trzech republikańskich przewodniczących komisji Kongresu zażądało od Huanga briefingu 18 listopada. Huang przyznał w niedzielę, że był niewierny żonie. Nvidia twierdzi, że nie ma powodu sądzić, by naruszono bezpieczeństwo narodowe USA lub poufne informacje. Zarząd zlecił niezależne dochodzenie, które ma ustalić, czy 63-letni prezes, obywatel Tajwanu i USA, był celem zagranicznej operacji wywiadowczej.

Huang przekonuje, że dalsza sprzedaż do Chin pozwala utrzymać przewagę technologiczną USA i uzależnia chińskich klientów od amerykańskich rozwiązań. Część amerykańskich parlamentarzystów odpowiada, że dostęp do najmocniejszych układów może przyspieszać chińskie prace nad bronią, analizą wywiadowczą i modernizacją armii. Politycy obu partii domagają się m.in. mechanizmów śledzenia układów i większego nadzoru Kongresu nad eksportem.

Co to oznacza dla Polski

Polska nie jest stroną tego sporu, ale jego skutki dotyczą też europejskich użytkowników. Układy Nvidii napędzają centra danych i projekty AI na całym świecie, więc decyzje Waszyngtonu o eksporcie wpływają na dostępność i politykę sprzedaży tego sprzętu. Unia Europejska ma własne przepisy o kontroli handlu towarami podwójnego zastosowania, jednak z opisanych materiałów nie wynika, by sprawa wprost dotyczyła polskich firm.

Dla czytelnika to przede wszystkim sygnał, że samo ogłoszenie zakazu nie gwarantuje jego skuteczności. Gdy sprzęt można kupić przez pośredników albo wynająć moc obliczeniową w chmurze, egzekwowanie ograniczeń jest znacznie trudniejsze. Wokół tego będzie prawdopodobnie toczyć się dalsza debata o kontroli eksportu technologii AI.

Źródło: Al Jazeera – „Chinese university buys Nvidia AI H200 chips despite US ban, records show”